این پرسشنامه توسط هاجسون و راچمن (1977) به منظور پژوهش در مورد نوع و حیطه مشکلات وسواسی تهیه شده است. این پرسشنامه شامل 30 ماده، نیمی با کلید درست و نیمی با کلید نادرست است و در اعتباریابی اولیه در بیمارستان مادزلی، 50 بیمار وسواسی را از 50 تیمار روان¬نژند به خوبی تفکیک کرده است. تحلیل محتوای بعدی پاسخ¬های 100 بیمار، چهار جزء عمده را که منعکس کننده چهار نوع مشکل وسواسی در بیماران بود، مشخص کرد. این چهار جزء عبارتند از: وارسی، تمیزی، کندی و شک وسواسی. البته جزء پنجمی هم بود که می¬شد آن را نشخوار نامید ولی این جزء تنها روی دو ماده وزن داشت. بنابراین بر اساس تحلیل موارد یادآور شده چهار مقیاس فرعی تشکیل شد. با استفاده از یک روش نمره-گذاری ساده می¬توان یک نمره وسواسی کلی و چهار نمره فرعی بدست آورد.

اجرای این پرسشنامه بسیار سریع و آسان است. زیرا 30 عبارت تشکیل شده که پاسخ¬های آن به شکل درست یا نادرست است (هاجسن و رچمن، 1977، رچمن و هاجسن، 1980). این پرسشنامه علاوه بر یک نمره کلی وسواس گرایی، چهارنمره فرعی برای بازبینی، شستن و تمیز کردن، کندی-تکرار، تردید-دقت به دست می¬دهد. متاسفانه این پرسشنامه فقط دو پرسش در ارتباط با افکار (وسواس فکری) دارد. همچنین میزان ناتوانی و شدت مشکلات را که در برابر گستردگی آنها قرار دارد، نمی¬سنجد. با وجود این می¬تواند بیماران مبتلا به وسواس فکری- عملی را از سایر اشخاص روان¬رنجور تشخیص دهد. به طور کلی پرسشنامه وسواس فکری-عملی مادزلی ابزاری مفید و ساده است که می¬توان آن را همراه با روش¬های معمول سنجش به کار گرفت. این پرسشنامه به ویژه برای ارزیابی تغییرات در نتیجه اجرای درمان مفید است.

در پژوهشی با چهل بیمار، هاجسون و راچمن (1997) نشان داد که نمره کل این پرسشنامه نسبت به تغییرات درمانی حساس است. کلا ثابت شده است که پرسشنامه وسواس فکری-عملی مادزلی ابزار مناسبی

برای درمانگران و پژوهشگران در رابطه با پیامد درمانی است. همچنین وسیله خوبی است برای بررسی سبب شناسی، سیر و پیش آگهی انواع مختلف شکایت¬های وسواسی (امل کمپ، هوکسترا و ویسر، 1985).

پایایی و روایی
پایایی و اعتبار آزمون وسواسی مادزلی در مطالعات انجام شده بر روی نمونه¬های بالینی کشورهای مختلف تائید شده است. به عنوان مثال ساناویو همبستگی بین نمرات کل آزمودنی مادزلی و آزمون پادوآ 70/0 بدست آورد. ضریب پایایی محاسبه شده بین آزمون و آزمون مجدد بالا بوده است (89/0r=) (راچمن و هاجسون 1980 به نقش از ترنروبیدل). در ایران استکتی (1976) پایایی این ابزار را به روش بازآزمایی 85/0 و دادفر (1376) ضریب پایایی کل آزمون را 84/0 و روایی همگرا آن با مقیاس وسواس اجباری ییل – براون 87/0 بدست آورد.

منابع:
1. Hodgson, R. J. & Rachman, S. (1977). Obsessionalcompulsive Complaints Behavior Research and Therapy, 15, 389-395.

2. لیندزی، ای. جی و پاول، جی. (1379). تشخیص و درمان اختلالات روانی بزرگسالان در روان¬شناسی بالینی. ترجمه محمدرضا نیکخو و هامایاک آوادیس یانس. تهران: انتشارات سخن.

پرسشنامه وسواس فکری- عملی مادزلی
لطفا پس از مطالعه هر عبارت، اگر محتوای آن درباره شما درست است ،در ستون (بلی) علامت ضربدر بگذارید و اگر درباره شما نادرست است، در ستون (نه) علامت بگذارید. در این پرسشنامه پاسخ¬های صحیح یا غلط و پرسش¬های گمراه کننده وجود ندارند. به تمام عبارات با سرعت پاسخ دهید و درباره معنای دقیق آنها وقت خود را زیاد تلف نکنید.
بلي نه
1- من به دلیل احتمال آلوده شدن، از تلفن عمومی استفاده نمی¬کنم.
2- اغلب افکار زشتی به ذهنم خطور می¬کند و نمی¬توانم از دست آنها خلاص شوم.
3- من در مقایسه با بیشتر مردم، به درستکاری بیشتر بها می¬دهم.
4- من اغلب دیر می¬کنم زیرا به نظر می¬رسد، نمی¬توانم کارها را به موقع انجام دهم.
5- وقتی حیوانی را لمس کنم، درباره آلوده شدن نگرانی بیهوده پیدا نمی¬کنم.
6- اغلب باید چندبار چیزها را بازبینی کنم (مانند اجاق گاز، شیرهای آب، درها و غیره).
7- وجدان بسیار سختگیری دارم.
8- تقریبا در همه روزها به دلیل افکار نامطلوبی که برخلاف اراده¬ام به ذهنم می¬آیند، دچار ناراحتی می¬شوم.
9- اگر به طور تصادفی به کسی برخورد کنم، دچار نگرانی بیهوده نمی¬شوم.
10- درباره کارهای ساده¬ای که هر روز انجام می¬دهم معمولا دچار تردیدهای جدی می¬شوم.
11- هیچ کدام از والدینم در دوران کودکی من سخت¬گیری نکرده¬اند.
12- کارهایم معمولا به تاخیر می¬افتند، زیرا هرچیزی را باید بارها مرور کنم.
13- من معمولا از صابون به میزان معمولی استفاده می¬کنم.
14- بعضی از اعداد بسیار نحس هستند.
15- من نامه¬ها راقبل از پست کردن چندبار مرور یا بازبینی نمی¬کنم.
16- صبح¬ها زمان زیادی را صرف لباس پوشیدن نمی¬کنم.
17- درباره پاکیزگی نگرانی افراطی ندارم.
18- یکی از مشکلات اساسی من توجه بیش از حد به جزئیات است.
19- من از دستشویی¬ها بدون هیچگونه تردیدی استفاده می-کنم.
20- مشکل اصلی من بازبینی مکرر است.
21- من درباره میکروب¬ها و بیماری¬ها نگرانی بیهوده ندارم.
22- من معمولا چیزها را بیش از یکبار بازبینی نمی¬کنم.
23- در انجام کارهای معمولی زیاد دقیق و سخت¬گیر نیستم.
24- پس از دست زدن به پول احساس نمی¬کنم که دست¬هایم کثیف شده¬اند.
25- وقتی کارهای معمولی انجام می¬دهم، شمارش نمی¬کنم.
26- صبح¬ها زمان نسبتا زیادی را صرف شستشوی خودم می¬کنم.
27- من از مواد ضدعفونی کننده زیاد استفاده نمی¬کنم.
28- هر روز زمان زیادی را صرف بازبینی مکرر چیزها می-کنم.

کلید نمره¬گذاری
هرپاسخی که با این کلید همخوانی دارد نمره یک دریافت می¬کند و در غیراین صورت نمره آن صفر است. حداکثر نمره ها در پایین کلید نمره¬گذاری نشان داده شده است. فقط دو پرسش شماره 2 و 5 درباره نشخوار فکری هستند و به شکل جداگانه نمره¬گذاری نمی¬شوند.