فعالیت های تحقیق بر اساس تجزیه و تحلیل یک یا چند پیشنهاد
فرضی و ذهنی در باره روابط علت – معلولی میان دو یا چند متغیر بنا می شود و هدف،
آزمودن و آزمایش این پیشنهاد های حدسی و ظنی در مقابل واقعیت های عینی است.

تحقیق علمی دارای خصوصیات زیر است:

1-   افزایشی بودن

در
تحقیق، محقق در پی جمع آوری اطلاعات جدید یا بکار بردن اطلاعات موجود از منابع دست
اول برای کشف حقیقت و دانش نو است. در واقع، یک تحقیق می بایست بر دانش موجود
بیافزاید.

2-   تجربی بودن

یکی از
خصوصیات بارز تحقیق علمی، “وجود امکان” آزمایش علمی و عینی فرض های ذهنی
و طرح شده در طرح تحقیق در مقابل واقعیت ها است. در پژوهش علمی آنچه را قابل قبول
می نامیم که بتوان آن یا اثرش را به صورت عینی و تجربی مشاهده نمود  و صحت و سقمش را بررسی کرد.

3-   نظم داشتن

یکی از
ویژگی های برجسته در عملیات تحقیقی، استفاده از روش های دقیق و منظم است که تجزیه
و تحلیل منطقی را مقدور می سازد.

4-   تعمیم پذیری

محقق
در تحقیق  غیر از تایید یا رد نظریه های
گذشته یا انشاء نظریه های جدید، در برآرود اصول عمده و عمومی که برای پیش بینی وقایع
مفید است نیز تاکید دارد و سعی می نماید کیفیات گروه مورد نظر را، از کیفیات گروه
نمونه مورد تحقیق و بررسی، استنباط کند.

5-   تخصص طلبی

هر
تحقیق نیاز به تخصص دارد. محقق باید آنچه را که درباره موضوع تحقیق شناخته شده
است، بداند و مطالب وابسته و نزدیک به موضوع تحقیق را به خوبی مطالعه کند و از روش
های لازم برای تجزیه و تحلیل موضوع تحقیق و نتایج حاصل از آن آگاه باشد.

6-   دقت و صحت در مشاهده و
توصیف

در
تحقیق، مشاهده و توصیف دقیق و صحیح، از ارکان اساسی است. پژوهشگر با انتخاب یا
تولید وسایل معتبر و دقیق جهت جمع آوری اطلاعات، یا با به کار بردن ابزار مکانیکی
و الکترونیکی مناسب، سعی دارد قدرت و میزان دقت خود را در مشاهده، ثبت و ضبط،
محاسبه و تجزیه و تحلیل اطلاعات، بیشتر سازد.

7-   منطقی و عینی بودن

فعالیت
های تحقیقی شامل آزمون ها و آزمایش های منطقی و عینی است که در بهتر کردن روایی
روش های به کار گرفته شده در تحقیق، مانند روش جمع آوری اطلاعات ، روش تجزیه و
تحلیل نتایج حاصل از تحقیق و مانند آنها، مفید است.

8-   صبر طلبی

داشتن
صبر و شکیبایی در فعالیت های تحقیقی برا محقق از ضروریات است. محقق باید آگاه باشد
که در مراحل انجام تحقیق احتمال یاس و ناامیدی زیاد است و فقط صبر، مداومت و
مقاومت امکان موفقیت او را زیاد می کند.

9-   جرات طلبی

در
بعضی مواقع انجام و اجرای یک فعالیت تحقیقی احتیاج به جرات و جسارت است. زیرا که
همیشه نتایج حاصل از تحقیق مورد قبول همگان نیست و مخالفت هایی را به وجود می
آورد. این ویژگی تحقیق علمی نشان دهنده وسعت دامنه فعالیت های پژوهش علمی است

10- دقت طلبی در تحقیق

در
تحقیق، دقت در تعاریف واژه های مهم و مختص تحقیق، تعیین و تشخیص عوامل محدود کننده
تحقیق، شرح روش تحقیق، ضبط و ثبت منابع مورد استفاده در تحقیق و گزارش و ارائه
نتایج حاصل از تحقیق بسیار حائز اهمیت است. این دقت عمل در تحقیق علمی ویژگی
قابلیت تکرار تحقیق را تامین می کند.