در بیشتر منابع، تحقیق به عنوان ” حقیقت یابی”
تعریف می شود. در واقع، تحقیق عبارت است از ” یک عمل منظم که در نتیجه آن،
پاسخ هایی برای سئوال های مورد نظر و مطرح شده در موضوع تحقیق به دست می
آید.” محقق سعی دارد حقایقی را آشکار کند و 
بر اساس تعبیر و تفسیر این حقایق، به دانشی نو دست یابد”.

تعریف دیگری از تحقیق این است که ” تحقیق یک فعالیت
منظم و مدون است که هدف آن کشف و گسترش دانش و حقیقت است. محقق با انجام این
فعالیت منظم، که بر بنیاد تجزیه و تحلیل یک یا چند فرض، در باره چگونگی روابط بین
تعدادی متغیر بنا شده است، بر آن است که افکار و عقاید ذهنی را در برابر واقعیات
عینی آزمایش کند.

 

انواع تحقیق

تحقیق در روش علمی عموما به دو دسته تقسیم می شود:

1-   تحقیق بنیادی:

هدف
این نوع پژوهش، توسعه و گسترش نظریه ها ( دانش نو) از طریق کشف ویژگی های عمومی و
مشترک یا اصول کلی است. در این نوع تحقیقات، به علت تعمیم نتایج و یافته ها، روش
نمونه گیری دقیق، اساس کار است. محققان در این نوع پژوهش، توجه زیادی به کاربرد
نتایج در مسائل واقعی زندگی ندارند. معمولا این نوع پژوهش در حیطه آزمایشگاه و بر
روی نمونه انجام می شود.

2-   تحقیق کاربردی:

این
نوع پژوهش، بسیاری از ویژگی های پژوهش بنیادی را داراست مانند اصول مربوط به روش
های گزینش نمونه و استنباط و تعمیم ها از نتایج و یافته ها، اما در اینجا هدف
پژوهش در جهت رشد و بهتر کردن یک محصول یا روال یک فعالیت و آزمودن مفاهیم نظری و
دهنی در موقعیت های واقعی و زنده است.

در
تعریف دوم تحقیق از کلمه فرض استفاده شده است.

فرض یا
فرضیه، انواع آن و کاربرد آنها

“فرض
عبارت است از یک بیانیه ظنی و حدسی، یا یک پیشنهاد آزمایشی و احتمالی در باره
چگونگی روابط بین دو یا چند متغیر”.

نکاتی
که در تعریف فرض وجود دارد عبارتند از:

1-   فرض از نظر ساختار و
جمله پردازی، جمله ای بیانی یا خبری است. در واقع از لحاظ قواعد دستور زبان، در
آخر جمله فرض “نقطه” قرار می گیرد.

2-   این جمله خبری در خصوص
چگونگی روابط متغیرهای مورد مطالعه، ظنی و گمانی است که این ظن و گمان، مآخذ و
مرجع عقلی و استنباطی دارد و وهمی و پنداری نیست.

3-   این جمله خبری ظنی عقلی،
اشاره مستقیمی به توضیح و تبیین چگونگی رابطه بین بدو یا چند متغیر مورد نظر محقق
دارد.