ضریب گاما یک آماره ی ناپارامتری برای داده های رتبه ای یا ترتیبی است که از طریق
آن می توان با آگاهی از پاسخ های مربوط به یک متغیر مستقل و یک متغیر وابسته اقدام
به پیش بینی کرد به سخن دیگر پژوهشگر از طریق آگاهی از پاسخ های آزمودنی های خود به
متغیر مستقل می تواند با استفاده از گاما میزان کاهش خطا را در پیش بینی متغیر وابسته
مورد آزمون قرار دهد. گاما یک معیار جهت دار است که میزان آن از 1+ ‏تا 1- در نوسان
است. ٠ از آنجا که ضریب گاما همواره روابط بین دو متغیر را خیلی قوی نشان می دهد، بنابراین
این شاخص میل به بزرگ نشان دادن شدت ارتباط بین دو متغیر دارد و به همین دلیل می
بایست در استفاده از این شاخص احتیاط کرد (ساعی، برگرفته از کلانتری)

‏ اگر هیچگونه ارتباطی بین دو متغیر وجود نداشته باشد و دو متغیر در آشفتگی کامل
نسبت به هم باشند، ضریب گاما صفر خواهد بود

‏برای محاسبه ی گاما از فرمول زیر استفاده می شود.


   

منبع: کتاب پژوهش، پژوهشگری و پژوهشنامه نویسی نوشته دکتر
خلیل میرزایی

ضریب گاما (Gamma) یا گامای گودمن و کروسکال

ضریب گاما که اغلب به نام
گامای گودمن و کروسکال نیز نامیده می شود یکی از اندازه های تقلیل متناسب
خطاست که بر مبنای اختلاف بین تعداد جفت های هماهنگ و جفت های نا هماهنگ
محاسبه می شود. این ضریب در مواردی به کار می رود که هر دو متغیر در سطح
سنجش ترتیبی باشند.

برای محاسبه گاما، ابتدا
پاسخگویان (موردها) را به صورت نزولی برحسب یکی از متغیرها مرتب می کنیم و
سپس متغیر دیگر را متناظر با آن مرتب می کنیم. در ادامه تعداد جفت های
هماهنگ و ناهماهنگ را پیدا می کنیم. چنانچه پاسخگویی در متغیر اول رتبه
بالاتری دارد، در متغیر دوم نیز رتبه بالاتری داشته باشد، به آن جفت هماهنگ
می گوییم. اما اگر رتبه پاسخگویی در متغیر اول بالا و در متغیر دوم پایین
باشد، به آن جفت نا هماهنگ اطلاق می شود.

منبع:

حبیب پور، کرم، صفری، رضا، راهنمای جامع کاربرد SPSS در تحقیقات پیمایشی (تحلیل داده های کمی)، نشر لویه، متفکران، تهران، 1388.