بهینه سازی امکانات گرمایشی واحدهای مسکونی به تفکیک اقلیم

بهینه سازی امکانات گرمایشی واحدهای مسکونی به تفکیک اقلیم

سحر صاحبی

کارشناس ارشد علوم اقتصادی، رئیس گروه آمارهای انرژی مرکز آمار ایران

 

منبع: دوماه نامه آمار، شماره دوم، آبان ۱۳۹۲ ص ۱۶ – ۱۹

 

انرژی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تولید، زیربنای اصلی توسعه به شمار می رود. حام لهای انرژی در تمامی ابعاد زندگی مورد استفاده قرار م یگیرند و اصلاح رفتار خانوارهای کشور و ویژگی های واحدهای مسکونی، اثر

مهمی در مصرف انرژی دارند. در دنیای امروز توجه به اصلاح الگوهای مصرف انرژی اهمیت ویژ های داشته و در این راستا ارتقای فرهنگ عمومی به منظور صرفه جویی در استفاده از حامل های انرژی، حائز اهمیت است که این امر با توجه به نوع وسایل، برچسب انرژی، عمر و مدت زمان استفاده از امکانات و تجهیزات حاصل می شود. در ضمن در دنیای امروز توجه بسیاری به شیوه ی ساخت و سازها در واحدهای مسکونی و اداری می شود و در برخی کشورها به ساختمان ها برچسب انرژی تعلق می گیرد. توجه به چگونگی ساخت و ساز مانند مصالح عمده ی موجود در ساختمان، نوع عایق بندی، تعداد و انداز هی پنجر هها، جهت نورگیری و … تأثیر بسزایی در کسب انرژی از محیط پیرامون یا اتلاف آن دارد. در ضمن توجه به انرژی های نو بیش تر شده و با به کارگیری مواردی در ساخت و ساز می توان از انرژی های خورشیدی یا باد استفاده کرده و به گرمایش یا سرمایش واحد مسکونی کمک کرد. در ایران نیز مقررات ملی ساختمان به تصویب رسیده و باید مورد توجه قرار گیرد. رعایت مبحث ١٩ مقررات ملی ساختمان، از طریق کاهش مصرف، به اقتصاد خانوار کمک می کند و موجب افزایش رفاه نسبی در نتیجه مصرف صحیح انرژی، کاهش آلودگی های ناشی از مصرف سوخت، کاهش استهلاک سیستم سرمایش و گرمایش و توزیع متعادل حرارت و امکان برقراری دماهای متفاوت در اتاق ها می شود. بر اساس مبحث ١٩ مقررات ملی ساختمان، کشور به ۵ اقلیم سرد، گرم و خشک، معتدل و خشک، معتدل و مرطوب و گرم و مرطوب تقسیم شده است. در مقاله ی حاضر ویژگ یهایی مانند استفاده از پنجر هی دوجداره، عایق تأسیسات و

دیوار و اندازه ی پنجره به تفکیک اقلیم مبحث ١٩ بررسی شده است. در ضمن به منظور بررسی امکانات و  جهیزات  گرمایشی و میزان استفاده از این امکانات از اقلیم بندی صورت گرفته توسط شرکت ملی گاز استفاده شده که کشور به ۴ منطقه با نیاز گرمایشی خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم تقسیم شده و نوع وسیله ی گرمایشی مورد استفاده و متوسط ساعت مورد استفاده از هر یک از وسایل بر اساس اقلیم شرکت ملی گاز بررسی شده است.

شیوه گردآوری اطلاعات

اطلاعات مورد نیاز از نتایج طرح مصرف حامل های انرژی » آمارگیری از در « در بخش خانوار در نقاط شهری

سال ١٣٩٠ به دست آمده است. در این طرح که توسط مرکز آمار ایران در سال ١٣٩٠ اجرا شد، مأموران آمارگیری به ١۵١٣۶ خانوار شهری مراجعه کرده و اطلاعات مربوط به خانوار از طریق مصاحبه ی حضوری با یکی از اعضای خانوار اخذ و در پرسش نامه ی مربوط ثبت شده است. حداکثر خطای نسبی پذیرفته شده برای براورد پارامترهای در نظر گرفته شده، در سطح مناطق شهری هر یک از استان ها، ٩ درصد در نظر گرفته شد. از مجموع نمونه های مراجعه شده، ٩١٫٧ درصد خانوارها به اطلاعات پرسش نامه پاسخ دادند. در طرح آمارگیری از مصرف حامل های انرژی در بخش خانوار اطلاعاتی در خصوص مشخصات واحد مسکونی و وسیله ی نقلیه، امکانات و تجهیزات خانوار، امکانات و تجهیزات گرمایشی، امکانات و تجهیزات سرمایشی، روشنایی و مشخصات عمومی اعضای خانوار نیز گرداوری شده است.

در این مطالعه از دو نوع اقلی مبندی مقررات ملی ساختمان و اقلیم گرمایشی شرکت ملی گاز استفاده شده است. در اقلیم مربوط به مقررات ملی ساختمان و خشک، معتدل و خشک، معتدل و مرطوب، گرم و مرطوب تقسیم شده است. در ضمن به منظور بررسی امکانات و تجهیزات گرمایشی از اقلیم شرکت ملی گاز استفاده شده که کشور به ۴ منطقه با نیاز گرمایشی خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم تقسیم شده است. ب همنظور دستیابی به تقسیمات گفته شده، تعداد ٢٨۵ شهرستان که نمونه های طرح آمارگیری از مصرف حام لهای انرژی از میان آن انتخاب شدند بر اساس اقلیم های ذکرشده، دسته بندی شدند. در ضمن برای ۵٠ شهرستان، اقلیم مقررات ملی ساختمان و برای ٣٩ شهرستان اقلیم گرمایشی شرکت ملی گاز در نظر گرفته نشده بود که در جداول مورد بررسی تحت عنوان اظهارنشده، آورده شده است.

بررسی برخی موارد در مبحث ١٩

مقررات ملی ساختمان به تفکیک اقلیم

مبحث ١٩ مقررات ملی ساختمان، یکی از مهم ترین راهکارهای جلوگیری از اتلاف حرارت در ساختمان های قدیمی و جدید است و راهکارهای ممانعت از نفوذ هوای بیرون به داخل ساختمان را مطرح می کند که باعث صرفه جویی در مصرف انرژی می شود. این در حالی است که تنها ١٩ درصد از واحدهای مسکونی شهری حداقل یکی از موارد ذکر شده در موارد مبحث ١٩ را در سال ١٣٩٠ رعایت کرد هاند. اجرای مبحث ١٩ نه تنها از طریق کاهش مصرف به اقتصاد خانوار کمک می کند، بلکه موجب افزایش رفاه نسبی در نتیجه مصرف صحیح انرژی، کاهش آلودگی های ناشی از مصرف سوخت، کاهش استهلاک سیستم گرمایش و سرمایش، توزیع متعادل حرارت و امکان برقراری دماهای متفاوت در اتاق ها می شود. وجود نورگیرها، سقف های بلند و باز بودن دودکش شومینه ها به همراه سرعت باد از دیگر عوامل تشدید مصرف سوخت در ساختمان محسوب می شود. در چنین شرایطی به کارگیری تجهیزاتی با ظرفیت مناسب و بهره وری بالا، سبب کاهش میزان بار حرارتی در ساختمان می شود.

۰۱-۰۲-۲-۰۱

جدول ١ نشان می دهد، تقریباً نیمی ۵۴٫۴ درصد) از واحدهای مسکونی ) شهری در فصل سرد، ب همنظور جلوگیری از نفوذ هوا از درزگیر درب و پنجره و دریچه های کولر استفاده کرده اند. البته واحدهای مسکونی که در مناطق گرم و مرطوب و سرد قرار دارند، نسبت به سایر مناطق کمتر از درزگیر استفاده کرد ه اند که به این دلیل است که سهم واحدهای مسکونی این مناطق (به ترتیب با سهمی ١٣٫١ و ١۴٫١ درصد) در استفاده از پنجر ههای دو یا چند جداره بیش تر از مناطق دیگر است.

۰۱-۰۲-۲-۰۲

در سال ١٣٩٠ حدود ٩٣ واحدهای مسکونی شهری، فاقد پنجره دو یا چند جداره بود هاند ( ٧٫٣ درصد به کارگیری پنجر هی دو یا چند جداره) که با توجه به اهمیت به کارگیری پنجر ههای دوجداره در تبادل هوای سرد و گرم، اجرای سیاست های تشویقی و سپس اجباری حائز اهمیت است. در جدول ١ سهم واحدهای مسکونی معمولی شهری بر اساس رعایت و عدم رعایت موارد ذکر شده در مبحث ١٩ به کل واحدهای مسکونی معمولی شهری ارائه شده است. با توجه به این که برخی واحدهای مسکونی، بیش از یکی از موارد ذکر شده در مبحث ١٩ را بکار گرفته اند، جمع درصدهای مربوط به رعایت موارد ذکر شده از مبحث ١٩ و عدم رعایت موارد مبحث ١٩ در هر سطر بیش از صد شده است.

۰۱-۰۲-۲-۰۳

بررسی نمای ساختمان از حیث جذب انرژی گرمایشی، اهمیت بسیار دارد. واحدهایی که نمای جنوبی دارند، انرژی گرمایشی بیش تری را از محیط جذب می کنند و این امر به ویژه در مناطق سرد، حائز اهمیت است. جدول ٢ نشان می دهد، توجه چندانی به جهت نمای واحدهای مسکونی با توجه به اقلیمی که در آن قرار دارند، نشده است و عمدتا واحدهای مسکونی، نمای شمالی و جنوبی دارند. در ضمن از آنجایی که برخی واحدهای مسکونی از دو جهت نما دارند، مجموع درصدهای ذکر شده در هر سطر از جدول ٢ بیش از ١٠٠ است.

انداز هی پنجره در واحد مسکونی، نقش مهمی در تبادل حرارتی دارد. جدول ٣ نشان می دهد، بدون در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی اندازه بیش از ٢٠ درصد پنجر ههای واحدهای مسکونی شهری در سال ١٣٩٠ بزرگ است که به منظور جلوگیری از اتلاف انرژی، برای کوچک کردن سایز پنجر هها، باید تدبیری اندیشید.

 

بررسی استفاده از وسایل گرمایشی به تفکیک اقلیم شرکت ملی گاز

۰۱-۰۲-۲-۰۴

خانوارهای شهری کشور در سال ١٣٩٠ برای گرم کردن واحدهای مسکونی، از بخاری گازی، بخاری نفتی، پکیج، بخاری برقی، شومینه، شوفاژ و سایر وسایل (فن کوئل، اسپلیت گرمایشی، کرسی برقی و چراغ علاءالدین) استفاده کرد هاند. در ضمن حدود ١٢ درصد خانوارهای شهری که در مناطق با نیاز گرمایشی کم قرار دارند، واحد مسکونی خود را گرم نکرده اند. در میان وسایل گرمایشی، بدون در نظر گرفتن نیاز گرمایشی منطقه، خانوارها عمدتاً (حدود  ٨٠ درصد) از بخاری گازی استفاده کرد هاند که این امر در مناطق با نیاز گرمایشی خیلی زیاد و زیاد، بیش از سایر مناطق است.

 

جمع بندی و نتیجه گیری

ارتقای فرهنگ عمومی و استفاده صحیح از حامل های انرژی حائز اهمیت است. یکی از روش های صرفه جویی و استفاد هی بهینه از انرژی، رعایت مقررات ملی ساختمان است. بررسی های صورت گرفته نشان م یدهد،

موارد مبحث ١٩ در بیش تر ساختما نها رعایت نمی شود، به طوری که حدود ٨٠ درصد واحدهای مسکونی کشور، هیچ یک از موارد مبحث ١٩ را رعایت نکرد هاند که می توان به توجه به سیاست های تشویقی و اجباری برای گسترش این امر اشاره کرد که زمینه را برای استفاد هی بهینه و کاهش مصرف انرژی فراهم می آورد. در ضمن نوع استفاده از وسیله ی گرمایشی در کاهش مصرف حائز اهمیت است لذا ضروری  است سازندگان واحدهای مسکونی و همچنین خانوارها را به تفاوت در به کارگیری نوع وسیله ی گرمایشی آگاه کرد. به عنوان مثال بیش از ٨٠ درصد خانوارهای شهری از بخاری گازی استفاده می کنند که اتلاف انرژی بالایی دارد. نکته ی آخر این که ارتقای فرهنگ عمومی بر کاهش دمای واحد مسکونی و استفاده از لباس گرم در فصل زمستان و

خاموش کردن وسایل گرمایشی در زمانی که کسی در واحد مسکونی نیست، اهمیت زیادی دارد و به کاهش مصرف حامل های انرژی منجر خواهد شد.

 

مرجع ها

مرکز آمار ایران، نتایج طرح آمارگیری از مقدار مصرف حام لهای انرژی در نقاط شهری کشور، ١٣٩٠

سازمان بهر هوری انرژی کشور، معاونت آموزش و بهینه سازی مصرف انرژی

 

منبع: دوماه نامه آمار، شماره دوم، آبان ۱۳۹۲ ص ۱۶ – ۱۹

0 پاسخ ها

نظر بدهید

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
تمایل به کمک

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

+ 7 = 17